Mediacentrum

Auteursrechten voor studenten

Auteursrecht, hoe zat het ook alweer?

Auteursrecht is het exclusieve recht van de maker van een origineel werk, om dit werk openbaar te maken en te verveelvoudigen.   

 

In gewone taal betekent dat dat de maker van een tekst, foto of ander werk bepaalt wat er met dat werk mag gebeuren en dat anderen toestemming nodig hebben van de maker als zij er wat mee willen doen.  

Auteursrecht tijdens je studie

Niet alle informatie die je op internet vindt mag je gebruiken voor je werkstukkenPer publicatie moet je uitzoeken wat de maker toestaat. 

 

Je kan gericht zoeken naar teksten, afbeeldingen en films waarvan de maker al meteen heeft aangegeven of en wat je er mee mag doen. Het gaat dan om open access of creative commons. 

 

Meer informatie over hoe je deze bronnen kan zoeken vind je bij Vuistregels Auteursrechtelijke gebruiksvoorwaarden van SURF.  

 

Tijdens je studie mag je gebruik maken van publicaties waar Hogeschool Windesheim een licentie voor heeft afgesloten of die op een andere manier door de Hogeschool zijn afgekocht. Het Mediacentrum biedt veel van deze databanken aan.

 

Bij hergebruik oftewel citeren is het verplicht om de bron te vermelden. Kijk voor meer informatie hierover bij Bronvermelding volgens APA op onze website. Citeren zonder bronvermelding heet plagiaat en is strafbaar. 

 

De regels voor citeren gelden ook voor het overnemen van een afbeelding of foto. Je mag een beeld alleen “citeren” (in je werkstuk knippen en plakken) met bronvermeldingJe mag een afbeelding alleen gebruiken wanneer deze functioneel is in je tekst van het werkstuk. Gebruik als versiering of het bewerken van de afbeelding is niet toegestaan.  Zie ook de Vuistregels voor het gebruik van beeld en geluid van SURF. 

Publiceren

Wanneer je een (afstudeer)scriptie of ander product maakt, ben je de maker en heb je dus het auteursrecht, tenzij dit anders afgesproken is. Maak je een soortgelijk werk samen met anderen? Dan heeft iedereen dit recht gezamenlijk. Je hoeft niets te doen om auteursrechtelijke bescherming te verkrijgen. 

Kijk voor meer informatie bij Publiceren op onze website. 

 

Zie ook de Vuistregels scripties en (afstudeer)producten van SURF. 

Auteursrecht naast en na je studie

Tijdens je studie mag je gebruik maken van alles wat de Hogeschool op het gebied van auteursrecht heeft geregeld en afgekocht. Begin je een eigen bedrijf tijdens je studie dan ben je zelf verantwoordelijk voor alles wat betreft het auteursrecht. Loop je stage dan maak je gebruik van de rechten die het bedrijf of de instelling heeft afgekocht. En ook na je studie maak je gebruik maken van datgene wat je werkgever op het gebied van auteursrecht heeft geregeldHeeft een organisatie of bedrijf niets geregeld dan zal je alles wat je gebruikt moeten afkopen om een boete te voorkomen. En vergeet niet dat je altijd (of je ervoor betaald hebt of niet) de bron moet vermelden volgens de APA-regels. 

 

Veel informatie over auteursrecht voor ondernemers vind je op de website https://ondernemersplein.kvk.nl/auteursrecht/ 

Creative commons

Creative Commons (CC) is een organisatie die een aantal auteursrechtlicenties heeft ontwikkeld, waarmee een maker anderen vooraf en zonder te betalen toestemming kan geven om zijn werk te hergebruiken, zowel kopiëren als openbaar maken. Heeft een werk een Creative Commons-licentie dan zie je meteen onder welke voorwaarden je het werk mag gebruiken zonder toestemming te vragen.  Meer informatie hierover vind je op de volgende website https://creativecommons.nl/ 

 

Wanneer je zoekt met CCsearch https://search.creativecommons.org/ dan zoek je op (her)bruikbare informatie met CC-licenties.  

 

Daarnaast bestaan er nog 2 mogelijkheden waarmee de rechthebbende aangeeft afstand te doen van zijn auteursrecht of waarvan het auteursrecht is verlopen. Dit zijn CC0 publiek domein dedicatie en Public Domain Mark. 

 

Bij alle CC-licenties altijd de bron vermelden volgens de APA-regels. 

(Her)gebruik van teksten

Je wilt publicaties die beschermd zijn door het auteursrecht, delen met collega’s. Dan moet je toestemming hebben van de makers en deze een reprorechtvergoeding hiervoor betalen. Dit kan het bedrijf of de organisatie waar je werkt afkopen bij Stichting Reprorecht. Je mag dan binnen de organisatie printen, scannen, e-mailen, opslaan of op intranet publiceren. Wanneer er niets geregeld is zal je voor alle teksten apart toestemming moeten vragen aan de auteur of uitgever. 

 

Wat je zonder kosten te maken kan doen is gebruik maken van open access, creative commons of andere gratis aangeboden teksten. 

 

Voor het onderwijs zijn per schooltype afspraken gemaakt met uitgeversDeze afspraken vind je op de website van de Stichting UVO. 

 

En altijd de bron vermelden volgens de APAregels. 

(Her)gebruik van afbeeldingen

Het beste kan je zelfgemaakte afbeeldingen en foto’s gebruiken.  

 

Van zelfgemaakte foto’s waar personen op staan heb je wel het auteursrecht maar niet het portretrecht. Het portretrecht geeft de personen op een foto het recht om publicatie te verbieden. Je moet dan toestemming vragen aan de personen of je mag publiceren. Maak je gebruik van een afbeelding of foto die iemand anders heeft gemaakt dan zal je altijd om toestemming moeten vragen. 

 

Bij Pictoright regel je de visuele auteursrechten rond het hergebruik van afbeeldingen. 

 

Wil je geen kosten maken zoek kan dan naar gratis afbeeldingen 

 

Heb je toestemming vergeet dan niet de bron te vermelden, ook als het om een Powerpoint gaat. De bron vermelden moet altijd, het maakt geen verschil of de afbeelding gratis is of dat je ervoor betaald hebt. 

Video, film of tv

De Stichting Videma verstrekt licenties voor het zakelijk tv gebruik. 

 

Voor het vertonen van dvd-films maak je afspraken met Filmservice 

 

Voor het gebruik van video in klaslokalen is een uitzondering gemaakt in de Auteurswet, de onderwijsexceptie. Dit betekent dat er ‘binnen de muren van een klaslokaal’ zonder beperkingen video’s vertoond mogen worden. Zorg voor een legaal verkregen video of film, anders krijg je daar een boete voor 

 

Je kan ook een afkoopregeling met de auteursrechtenorganisatie Videma maken waardoor video’s vrijelijk vertoond mogen worden buiten de leslokalen. Zolang de video of film maar vertoond wordt binnen de muren van de school – en er geen entree geheven wordt voor een dergelijke vertoning – valt dit binnen de regeling. Er kunnen dus films en video’s vertoond worden tijdens open dagen of georganiseerde onderwijsactiviteiten.  

Portretrecht

Het portretrecht is het recht van een geportretteerde persoon om zich in bepaalde gevallen te verzetten tegen publicatie van zijn portret.  

 

In het Nederlands recht zijn er twee soorten portretten te onderscheiden: in opdracht en niet in opdracht. Een portret in opdracht mag alleen worden gepubliceerd met toestemming van alle geportretteerden. Een portret dat niet in opdracht is gemaakt, mag in principe zonder toestemming worden gepubliceerd, al mag de persoon in kwestie hier bezwaar tegen maken. 

 

Bij portretten die niet in opdracht van geportretteerde zijn gemaakt moet alleen vooraf toestemming gevraagd worden in de volgende gevallen:  

  • Indien bekende mensen op het portret staan. 
  • Indien kinderen op het portret staan.  
  • Indien het portret voor “unieke of aparte” zaken wordt gebruikt. Denk hierbij aan maken van brochures, promotiemateriaal. 
  • Het niet in lijn is met de wet bescherming persoonsgegevens, de AVG. 

Voor scholen geldt nogIndien personen van buiten de school op het portret staan. 

(Her)gebruik van geluidsfragmenten en muziek

Wil je muziek (her)gebruiken dan moet je dit regelen met zowel Buma/Stemra als Sena. Dit geldt ook voor de situatie dat je in je video een filmfragment (tv staat aan) hebt zitten waardoor er muziek te horen is. 

 

Je kan ook muziek (her)gebruiken waarvoor geen aanvullende toestemming nodig is. Bijvoorbeeld de ‘library muziek’ waar Buma Stemra in faciliteert. Of je kiest muziek van sites met vrij te gebruiken muziek zoals de Audiobibliotheek van YouTube of CCMixter danwel het Open Music Archive .  

 

En altijd de bron vermelden volgens de APAregels. 

Intellectueel eigendom

Wanneer je in het bedrijfsleven werkt of gaat werken, kan je behalve met auteursrecht, ook te maken krijgen met andere rechten die onder het Intellectueel eigendom vallen. Hieronder noemen we kort welke dit zijn.   

 

Intellectueel eigendom is de verzamelnaam voor rechten op intellectuele creaties, zoals teksten, foto’s, software, uitvindingen, merknamen en waardevolle kennis.   

 

De essentie ervan is dat: alleen degene die over het eigendomsrecht van een intellectuele creatie beschikt deze mag produceren, vastleggen, publiceren of vermenigvuldigen.  

Octrooirecht

Een octrooi (ook wel patent genoemd) is het exclusieve recht om een uitvinding te mogen maken, gebruiken of verkopen in een bepaald land. Dit is vastgelegd in de Rijksoctrooiwet. 

 

Door het octrooirecht kan een bedrijf een ander verbieden een uitvinding commercieel toe te passen in een bepaald rechtsgebied, gedurende een bepaalde periode.  

 

Om voor octrooibescherming in aanmerking te komen, moet het gaan om een technische uitvinding waarbij aan 3 eisen moet zijn voldaan:  

 

  • De uitvinding moet nieuw zijn.  
  • De uitvinding moet inventief zijn en mag niet voor de hand liggen. 
  • De uitvinding moet industrieel toepasbaar zijn. 

Tekeningen- en modellenrecht

Het tekeningen- en modellenrecht beschermt tekeningen en modellen met betrekking tot het nieuwe uiterlijk van een gebruiksvoorwerp.  

 

Bij een tekening gaat het om tweedimensionale tekeningen en bij modellen om driedimensionaal.  

 

Het moet om een gebruiksvoorwerp gaan. Wanneer het niet gebruikt kan worden, wordt het niet beschermd door de Benelux Tekeningen en Modellen Wet (BTMW).  

 

Om voor bescherming in aanmerking te komen moet het gaan om een nieuw product. Daarnaast mag het model of de tekening niet in strijd zijn met de openbare orde of goede zeden en de kenmerkende eigenschappen moeten duidelijk uit het depot af te leiden zijn. Er mag ook geen technisch oogmerk zijn want dan valt het onder het octrooirecht.  

Merkenrecht

Een merk is een teken dat dient om de waren van een onderneming te onderscheiden. Door inschrijving in het merkenregister mogen anderen het merk niet gebruiken.  

Handelsnaamrecht

De handelsnaam is de naam waaronder een onderneming wordt gedreven en die ontstaat door het voeren ervan. Een handelsnaam kan je registreren bij de Kamer van Koophandel. 

Handige links en bronnen

Auteursrecht 

https://www.auteursrecht.nl/ 

 

Auteursrecht voor het HBO 

https://www.auteursrechten.nl/ 

 

Auteursrechtensite van de HAN, Hogeschool Arnhem Nijmegen 

https://specials.han.nl/sites/studiecentra/auteursrechten/ 

 

Visuele auteursrechten NL (regelt toestemming voor publicatie van afbeeldingen) 

https://pictoright.nl/gebruikers/ 

 

Creative commons 

https://creativecommons.nl/ 

 

Regelt de rechten van de bedenkers van muziek 

https://www.bumastemra.nl/ 

 

Regelt de rechten van de uitvoerders van muziek 

https://sena.nl/nl/ 

 

Thuiskopie 

https://www.thuiskopie.nl/nl 

 

Videma verstrekt licenties voor zakelijk tv-gebruik 

https://www.videma.nl/ 

 

Stichting Uitgeversorganisatie voor onderwijslicenties 

https://www.stichting-uvo.nl/ 

 

Alle informatie over auteursrecht en alle typen onderwijsgemaakt door een uitgever van lesmethoden. 

http://www.onderwijsenauteursrecht.nl/ 

 

Auteursrecht organisatie Stichting reprorecht 

https://www.reprorecht.nl/ 

 

Wetteksten 

https://wetten.overheid.nl/zoeken 

 

Uitleg over wetten en regelingen 

https://www.rijksoverheid.nl/wetten-en-regelingen 

 

Curated overview of open sources 

https://www.robertschuwer.nl/?page_id=2441 

 

Een overzicht van alle belangenorganisaties vindt je bij Voice https://www.voice-info.nl/over-voie/links